toptech
Mailing lista
Pošaljite nam svoju E-Mail adresu i dobijaćete redovna obaveštenja u vidu newsletter-a.
Sigurnosno pitanje, molimo saberite dva broja:


31D         T8T      
  I    9    L E   QKD
T85   5KE   687      
  Y    N      H   NUK
1GP         3G3      
Pretraga  
Članci i autorski tekstovi

Platan u parku kod Miloševog konaka

U Srbiji ima više pojedinačnig stabala koja bi mogla konkurisati za Evropsko drvo godine, a jedno od njih je, bez sumnje, i platan kod Konaka kneza Miloša.

Za razliku od drugih takmičenja, Evropsko drvo godine ne ocenjuje lepotu, veličinu ili starost, već prič koje to drvo nosi i njegovu vezu sa ljudima koji ga okružuju. Prema podacima sa zvanične veb-stranice, u glasanju za pobednika učestvovalo je 125.568 ljudi iz svih delova Evrope.

Platan kod Miloševog konaka (lat. Platanus acerifolia) je spomenik prirode botaničkog karaktera koji se nalazi u Topčideru ispred Miloševog konaka, pripada gradskoj opštini Savski venac u Beogradu. Platan se odlikuje velikim obimom stabla i razgranatom krošnjom. Smatra se da je zasađen tokom izgradnje Miloševog konaka, u prvom delu XIX veka, tačnije oko 1830. godine, tako da je njegova starost oko 180 godina.

 

Visina stabla je 34 metra, a grane su mu poduprte sa 17 metalnih stubova koji ih drže i sprečavaju savijanje i lomljenje. Drvo je prihvatili potporne stubove, obraslo oko metala i učinilo ih delom svoje raskošne krošnje. Stubovi su mu pomogli da raširi grane i pokaže svu svoju lepotu. Mudar potez je napravio onaj ko je prve stubove postavio još 1881. godine da služe kao oslonac za osnovne grane.

Obim stabla je 7,35 metara, a raspon krune drveta je 49 metara. Površina senke koju pravi platan je 1.885 m². Godine 1979. drvo je zaštićeno zakonom, kao spomenik prirode botaničkog karaktera III kategorije. Javno komunalno preduzeće „Zelenilo Beograd“ je staratelj nad ovim spomenikom. Prostor zaštite ima površinu od 18 ari i 85 m².

Tačna starost stabla se ne zna, ali je sigurno da je zasađeno u vreme nastanka i izgradnje Topčiderskog parka. Prema predanju, svoje neverovatne dimenzije stablo je dostiglo zahvaljujući tome što je zasađeno u bivšoj krečani. Prema jednoj od verzija, nakon sadnje bilja u Topčiderskom parku, preostala je samo jedna nedovoljno razvijena sadnica platana koja je, navodno po naređenju kneza Miloša, stavljena u krečanu koja se tada zatrpavala...

Platan kod Miloševog konaka je deo srpske prirodne i kulturne baštine koji kod ljudi i institucija zaslužuje i ima posebnu negu i zaštitu. Uz lepotu, veličinu i starost ovo drvo prate neobična priče vezane za vreme njegovog nastanka i vođu Drugog srpskog ustanka kneza Miloša.

Inženjer šumarstva Svetislav Vladisavljević je zapisao: O platanu ispred Konaka kneza Miloša se dosta pisalo. Govorilo se da je zasađen odmah po izgradnji Konaka 1.834. godine, a neki hroničari su se poslužili pričom “da je knez Miloš voleo da sedi u hladovini razgranatog platana, da ovde pije kafu i prima strane konzule, a ponekad i da sudi narodu…”

Arhivska građa, međutim, o tome sasvim drugačije govori. Knez Miloš je maja 1839. godine napustio Topčider i Srbiju, a ni za vreme njegovog drugog boravka u Srbiji (1.859 – 1.860), kada je najviše vremena proveo u Brestovačkoj banji tražeći leka svojoj bolest, takođe, nije ispred Konaka, (u kome je umro 14.septembra 1860. godine), mogao da sedi u hladovini platana, koji je u Topčideru posađen tek šest godina kasnije, dakle 1866. godine. - U tekstu koji smo objavili u časopisu DRVOtehnka broj 53 inženjer Vladisavljević, tragom dokumenata, detaljno objašnjava kako je za ukrašavanje Topčiderskog parka u proleće 1866. godine banker Teodor Tirka u Beču kupljeno i u Beograd poslao1350 sadnica platana.

Javorolisni topčiderski platan, kao i ostali pored njega, zaštićeni zakonom, decenijama privlače pažnju, izazivaju interesovanje i maštu posetilaca. Platan je, zajedno sa Konakom kneza Miloša, i turistička atrakcija. Nije čudo što neke priče o njima, posebno o ovom impresivnom stablu, nisu utemeljene na istorijskim činjenicama.

Stablo platana kod Miloševog konaka je jedno od najlepših i najvećih u Evropi, a prema mišljenju mnogih zaslužuje nominaciju za Evropsko drvo godine. Redakcija časopisa DRVOtehnika ima nameru da ovo stablo predloži za nominaciju za ovu laskavu titulu…

Inače, smatra se da je javorolisni platan hibridna vrsta zapadnog i istočnog platana nastala u Engleskoj 1640. godine. Često se sreće u parkovima, a otporan je na zagađenja i hladnoću. Njegov list podseća na list javora, pa je u imenu poneo taj pridev. Raskošna, široka kruna, formirana od jakih, blago povijenih grana, čini ovo stablo, koje može dostići visinu do 40 metara, vrlo atraktivnim.

Pripremio: Mr Dragojlo Blagojević