blum
Mailing lista
Pošaljite nam svoju E-Mail adresu i dobijaćete redovna obaveštenja u vidu newsletter-a.
Sigurnosno pitanje, molimo saberite dva broja:


 7          M2A      
4M     L    6 T   XYH
 S    HEB   A4U      
 S     G      P   ORB
TDX         9TK      
Pretraga  
Članci i autorski tekstovi

Slatko šumarstvo

Integralno gazdovanje šumama – izazov, orijentacija i praksa u ŠG ŠUMA Leskovac

Šumama Jablaničkog okruga upravlja JP Srbijašume preko svog dela preduzeća Šumskog gazdinstva ŠUMA – Leskovac, koja se sastoji iz šest šumskih uprava: Vlasotince, Lebane, Predejane, Vučje, Medveđa i Crna Trava. ŠG ŠUMA godišnje seče oko 76 hiljada metara kubnih drveta, uglavnom bukve, jer na četinare otpada tri do četiri hiljade kubika. Drvo se uglavnom plasira drvoprerađivačima ove regije koji se sirovinom snabdevaju i iz drugih delova JP Srbijašume. Leskovački šumari neguju dobre odnose sa drvoprerađivačima ovog kraja.


Slika 1: dipl. ing. Bratoljub Anđelković, direktor ŠG ŠUMA iz Leskovca

Sedište gazdinstva je u Leskovcu koji je privredni, društveni, politički, kulturno-prosvetni, sportski i administrativni centar Jablaničkog okruga. Blizina Vlasinskog jezera, raznovrsnost predela, relativno očuvan pejzaž, biodiverzitet, autohtoni biosistemi, ekološke i predeone celine, bogatstvo šumama i vodotocima, raznovrsna flora i fauna predstavljaju neverovatan potencijal Jablaničkog okruga i dobar osnov za razvoj i valorizaciju šumskih resursa.  Radi veće iskorišćenosti ovih potencijala neophodna je ekonomska i organizaciona podrška, kao i brendiranje pojedinih lokalnih proizvoda i obezbeđenje priznatih sertifikata.

Pored navedenih u značajne prirodne resurse ovog kraja spadaju i mineralne sirovine. Na prostoru opština Jablaničkog okruga ima više lokaliteta gde se eksploatiše ili razmatraju mogućnosti eksploatacije metaličkih i nemetaličnih mineralnih sirovina. U složenoj i specifičnoj geološkoj građi registrovan je veći broj pojava magnetita, olova, cinka, molibdena, azbesta, talka...

U okviru podsticajnih mera Vlade Srbije za proizvodnju struje iz obnovljivih izvora energije poslednjih godina u Crnoj Travi, u kojoj živi manje od dve hiljade stanovnika, jedna od ideja za zaustavljanje ekonomskog sunovrata je vezana za eksploataciju planinskih reka. Katastrom malih hidro-elektrana predviđena je gradnja 38 mini hidro-elektrana različitog kapaciteta. Vlasina, Čemerčica i Gradska reka planirane su za podizanje mini-elektrana. Ukupna planirana godišnja proizvodnja je oko 89 miliona kilovat-časova električne energije.

Principi integralnog gazdovanja šumama i šumskim područjima odavno su poznati u šumarskoj teoriji, ali u našoj praksi često nisu dovoljno primenjeni. Integalno gazdovanje podrazumeva afirmaciju svih aspekata šuma i šumske produkcije, od semena i sadnog materijala, aktivnosti na pošumljavanju, nezi i zaštiti šuma, do unapređenja životne sredine, uređenja predele i pejzažnih elemenata, lovstva i turizma, proizvodnji zdrave hrane, pečuraka, šipka, malina, razvoju pčelarstva… Ovi principi su ugrađeni u šumarske norme još pri osnivanju JP Srbijašume, početkom poslednje decenije prošlog veka i još u to vreme postepeno postajali stvarnost ovog šumarskog giganta.
A nakon informacije da se leskovački šumari ozbiljno bave pčelarstvom i da, pored ostalog, danas raspolažu sa preko tri stotine košnica i da ove godine očekuju prinos oko 10 tona kvalitetnog meda, upravo na temu integralnog gazdovanja šumama i šumskim područjima Jablaničkog okruga, naš sagovornik je bio dipl. ing. Bratoljub Anđelković, direktor ŠG ŠUMA iz Leskovca.  (Slika1)

– Poznato je da vrednost regulatornih, kulturnih i drugih opšte korisnih funkcija šuma i šumskih ekosistema višestruko prevazilazi vrednost drvnih proizvoda, a kroz priču o šumama Jablaničkog šumskog područja ću ukratko predstaviti neke programe za korišćenja resursa i potencijala ovog šumskog područja – kaže direktor Anđelković. – Treba reći da šume i šumski ekosistemi spadaju u najznačajnije bioekološke resurse i najsvestraniji su činilac obnovljivih prirodnih resursa koji, pored socio-ekonomskog značaja (kroz produkciju biomase kao osnovne sirovine mehaničke i hemijske prerade drveta), istovremeno predstavlju najstabilnije ekosisteme od neprocenjivog značaja u zaštiti prirode i kvalitetu životne sredine. Šume su u rešavanju problema očuvanja, zaštite i unapređenja kvaliteta životne sredine nezamenljiv činilac.

– U Jablaničkom okrugu već dugi niz godina postoje rasadnici i proizvođači četinarskog i ukrasnog bilja, cveća, začinskog i ostalog hortikulturnog rastinja. Klimatski uslovi pogoduju proizvodnji širokog spektra biljaka. Pomenuta delatnost omogućava zapošljavanje cele porodice, žena i mladih, što povoljno utiče na razvoj sela uopšte. Dobar geografski položaj i postojeći primeri dobre prakse treba da stvore mogućnost da se ova grana poljoprivrede približi seoskom stanovništvu s ciljem proširenja proizvodnih kapaciteta. ŠG ŠUMA iz Leskovca u svom sastavu ima rasadnik Vlasina u Vlasotincu koji je formiran davne 1946. godine iz koga je u vreme masovnih pošumljavanja i saveznih radnih akcija distribuiran sadni materijal na teritoriju cele Srbije. Mi smo i prošle godine izvezli značajan broj sadnica u Makedoniju, a vršili smo i pošumljavanja – kaže gospodin Bata Anđelković.

Na teritoriji opštine Crna Trava na površini od 410 ha nalazi se lovište Valmište kojim gazduje ŠG ŠUMA iz Leskovca. Tu je sagrađen lep i veliki lovački dom koji bi mogao poslužiti i kao otkupni centar šumskih plodova i lekovitog bilja. U neposrednom okruženju našeg lovišta, naime, godišnje bi se moglo sakupiti preko sto tona borovnice. Mi za sada koristimo desetak procenata ovih mogućnosti, mada treba reći da je sakupljanje šumskih plodova (pečurke, borovnica, šipka…) već dobro razvijeno i solidno organizovano…

Ali, uvek može bolje, a naša namera je da uvedemo red u sakupljanje borovnivce iz naših šuma, da se zna kad berba počinje i da zabranimo upotrebu češljeva pri sakupljanju borovnice. Tako se uništava i plod i biljka – kaže direktor Anđelković.

Namena lovišta je pored intezivnog gajenja i korišćenja divljači i stvaranje populacije autohtone divljači evropskog jelena i divlje svinje. Uređenje lovišta je predstavljalo najveću investiciju na jugu Srbije u oblasti lovstva i turizma posle izgradnje Vlasinskog jezera. A Vlasinsko jezero je 2000. godine upisano na listu svetski značajnih staništa ptica i dobilo je status tzv. IBA područja (Important Bird Area). Time je jezero dobilo međunarodni značaj i specifičan reklamni brend.

U skladu sa raspoloživim potencijalima ovog dela Srbije, postoje mogućnosti razvoja više vidova turizma: tranzitni, seoski, sportsko-rekreativni, ekoturizam, izletnički, manifestacioni, kulturni i lovni turizam. Vlasinsko jezero čija je površina preko 1.200 ha predstavlja najveći rezervoar kvalitetne vode u jugoistočnoj Srbiji. Perspektivno, ovaj resurs će biti sve ređi, traženiji i skuplji, a posebnu atrakciju na jezeru predstavljaju ploveća tresetna ostrva, kao specifičan morfološki i botanički prirodni fenomen.

– Visok kvalitet svih elemenata životne sredine, manji stepen naseljenosti i odsustvo većih zagađivača, ma koliko posledice ekonomske krize, predstavlja na neki način  prednost u proizvodnji zdrave hrane. Na području Crne Trave je registrovano preko stotinu vrsta lekovitog bilja, od čega se 60 vrsta nalazi pod kontrolom sakupljanja i prometa. Bavljenje poljoprivredom na 1380 metara nadmorske visine može da izgleda kao uzaludan posao, pogotovu u najsiromašnijoj opštini Srbije. Međutim, u Crnoj Travi misle da je to jedina šansa da se sačuvaju ljudi u ovim udaljenim i skoro napuštenim krajevima – kaže naš sagovornik. – Prirodni uslovi i visok kvalitet životne sredine pružaju dobre uslove i za plantažni uzgoj pojedinih vrsta lekovitog i aromatičnog bilja (beli slez, pelin, kamilica, peršun, bosiljak, timijan…). Na području lovišta Valmište Šumsko gazdinstvo iz Leskovca ove godine počinje sa proizvodnjom sibirske aronije, biljke za novi život posustalih brdskih sela. Aronija je kultura budućnosti, donosi najbolju zaradu po hektaru i predstavnja šansu za sela kakva je nekad bila malina.

– Floristička raznovrsnost Jablaničkog područja predstavlja izuzetnu pčelinju pašu, pa su med i proizvodi od meda izuzetno visokog kvaliteta. To nas je motivisalo da pre nekoliko godina krenemo sa proizvodnjom meda. Danas imamo preko 300 košnica i to je već solidno organizovano pčelarstvo – kaže Bratoljub Anđelkovića, direktor ŠG ŠUMA. – Mi se nadamo da će naše pčele ove godine proizvesti oko 10 tona izuzetno kvalitetnog, pre svega bagremovog meda. Prošle godine je naš med preko Bugarske dospeo i na tržište Nemačke. Praktično, ne postoje nikakvi limitit za mnogo veću proizvodnju, a mi je svake godine uvećavamo. Takođe, planiramo podizanje zasada bagrema koji je brzorastuće i medonosno drvo. Uzimajući u obzir da je cena meda 3,3 do 3,5 eura po kilogramu, jasno je da pčelarstvo može doneti znača-jna finansijska sredstva – kaže na kraju našeg razgovora gospodin Bata Anđelković i dodaje da su u sve poslove integralnog gazdovanja šumama direktno ili indirektno uključeni šumari i da mogućnosti za još veću proizvodnju i afirmaciju svih aspekata šumske produkcije uvek postoje.