toptech
Mailing lista
Pošaljite nam svoju E-Mail adresu i dobijaćete redovna obaveštenja u vidu newsletter-a.
Sigurnosno pitanje, molimo saberite dva broja:


CD6         8F1      
2 9    O      5   PRQ
T X   Y1D     7      
H A    7      2   6T6
PJ2           F      
Pretraga  
Članci i autorski tekstovi

LIGNA 2017 iz ugla površinske obrade drveta

Piše: PIŠE: dr Tanja Palija, docent Šumarski fakultet Univerziteta u Beogradu

Od 22. do 26. maja 2017. godine u Hanoveru je održan jedan od vodećih svetskih sajmova u oblasti mašina, alata i tehnologija za obradu drveta – LIGNA 2017. Ovaj sajam se održava svake druge godine u maju mesecu i predstavlja mesto prikazivanja noviteta iz oblasti tehnologija za preradu drveta. Više od 1500 izlagača iz preko 50 zemalja predstavili su svoje proizvode na izložbenom prostoru veličine od gotovo 130000 m2, raspoređenih u 10 sajamskih hala. 93000 posetilaca iz više od 100 zemalja imalo je prilike da se upozna sa novitetima iz oblasti mašina i alata za obradu drveta; površinske obrade drveta; proizvodnje ploča na bazi drveta; pilanske prerade drveta; energije iz drveta; tehnologija automatizacije i tehnologija korišćenja šuma.
Ovogodišnja LIGNA bila je u znaku novog koncepta industrijske automatizacije „industry 4.0“ koji je primenjen i u oblasti površinske obrade drveta kroz umrežavanje mašina sa ciljem sagledavanja celokupnog procesa pre samog početka rada linije. Umrežavanje mašina omogućava analizu proizvodnog procesa na osnovu prikupljenih podataka i tokom procesa rada, pa se potencijalni problemi uočavaju pre nastanka i na taj način se omogućava automatizacija procesa kroz npr. eliminisanje uskih grla proizvodnje.
Tehnološka unapređenja aktuelnih generacija mašina za površinsku obradu drveta uglavnom se odnose na skraćivanje vremena obrade i/ili dužine linije; mogućnosti rada linije bez prekida; skraćivanje vremena koje je potrebno za zamenu materijala za površinsku obradu; precizno očitavanje oblika, dimenzija i pozicije predmeta obrade 3D skenerom; ostvarivanje ušteda materijala kroz veći procenat iskorišćenja i postizanje višeg kvaliteta obrade uz primenu novih materijala i/ili tehnoloških rešenja.
Krenimo od pripreme površine podloge. Kada je potrebno postići glatku površinu drveta napredak je ostvaren razvojem agregata za brušenje koji uklanjanju prethodne tragove brušenja, što je naročito bitno kod brušenja sastava koji sadrže gredice sa različitim pravcem orijentacije drvnih vlakana. Tako je prvi put na evropskom tržištu predstavljena mašina za brušenje koja poseduje orbitalnu jedinicu sa lamel trakom koja se kreće upravno na pravac obrade i postavljena je tako da zapravo dva segmenta lamel trake prolaze iznad brusne trake krećući se suprotnosmerno, čime se ostvaruje visok kvalitet obrušene površine (Heesemann, OSR jedinica, model MFA 10).

Slika 1. Model različitih tipova četkastih valjaka (proizvođač Heesemann, Nemačka)
Slika 1. Model različitih tipova četkastih valjaka (proizvođač Heesemann, Nemačka)

Za brušenje refeljnih površina predstavljeni su različiti agregati sa četkastim valjcima (slika 1) koji pored rotacionog mogu imati različite vidove kretanja u zavisnosti od zadatka brušenja (npr. za uklanjanje podignutih drvnih vlakana sa ivica predmeta obrade ili za brušenje sastava ramova i ispuna).
Sa druge strane, pored ravnanja i glačanja površine drveta i dalje su aktuelne tehnike strukturiranja i reljefiranja površine drveta radi postizanja različitih efekata. Za postizanje efekta „pohabanog drveta“ površina se grebe metalnim ili abrazivnim četkama, pri čemu izbor i karakteristike materijala od koga su izrađena vlakna četke zavise od potrebne dubine reljefa, odnosno od izraženosti efekta starenja.
Za dobijanje složenijih reljefa na površini drveta predstavljene su mašine za vrelo utiskivanje reljefnim valjkom („embossing“ tehnika) i za utiskivanje drvne pulpe (npr. kod lajsni ramova za slike) (slika 2).

Slika 2. Mašina za vrelo presovanje i graviranje (proizvođač: Renzo Borgonovo, Italija)
Slika 2. Mašina za vrelo presovanje i graviranje (proizvođač: Renzo Borgonovo, Italija)

Od mašina za lakiranje prikazane su mašine za valjanje za obradu ravnih površina, praćene UV ili UV LED lampama za očvršćavanje premaza. Za obradu pločastih elemenata sa 5 strana (jedna šira strana i uže strane) predstavljeni su automati za lakiranje, najčešće sa linearnim kretanjem raspršivača sa različitim sistemima za prikupljanje materijala nanetog van predmeta obrade. Uklanjanjem materijala sa transportne trake sprečava se prljanje zadnje strane predmeta obrade uz istovremeno povećanje procenta iskorišćenja materijala (slika 3 i slika 4).

Slika 3. Automat za prskanje sa linearnim kretanjem raspršivača i sistemom za doziranje materijala (proizvođač: Venjakob, Nemačka)
Slika 3. Automat za prskanje sa linearnim kretanjem raspršivača i sistemom za doziranje materijala (proizvođač: Venjakob, Nemačka)

Slika 4. Automat za prskanje (proizvođač: Bürkle, Nemačka)
Slika 4. Automat za prskanje (proizvođač: Bürkle, Nemačka)

Za sklopljene proizvode razvijen je sistem 3D skeniranja koji omogućava precizno očitavanje svih nepravilnih, teško uočljivih udubljenja i ispupčenja na površini predmeta koje je potrebno obraditi lakiranjem (slika 5). U ovom sistemu predmeti obrade su okačeni na viseći transporter, a materijal se nanosi robotom za prskanje, što omogućava lakiranje sa svih strana i sušenje na malom prostoru, zahvaljujući paralelnom slaganju predmeta obrade u prostoru za sušenje. Uz to, ova linija može biti opremljena jedinicom za automatsko postavljanje i skidanje predmeta obrade na početku, odnosno kraju ciklusa obrade.

Slika 5. Linija za lakiranje sklopljenih proizvoda sa robotom za prskanje i 3D skeniranjem predmeta obrade (proizvođač: Cefla finishing, Italija)
Slika 5. Linija za lakiranje sklopljenih proizvoda sa robotom za prskanje i 3D skeniranjem predmeta obrade (proizvođač: Cefla finishing, Italija)

Razvoj tehnologija sušenja premaza se odvija kroz primenu UV i UV Led lampi za očvršćavanje, pre svega, ravnih širih strana. Sa druge strane, za sušenje vodorazredivih premaza izložena je mikrotalasna laboratorijska sušara gde je moguće osušiti premaz za nekoliko minuta (u zavisnosti od transparentnosti premaza) na malom prostoru (slika 6). Ovaj tip sušare ne zahteva ujednačeno rastojanje zračnih tela od površine predmeta obrade, što doprinosi većoj fleksibilnosti, pri čemu nema opasnosti da voda ostane zarobljena u filmu premaza.

Slika 6. Mikrotalasna laboratorijska sušara za vodorazredive premaze (proizvođač: Giardina Finishing, Italija)
Slika 6. Mikrotalasna laboratorijska sušara za vodorazredive premaze (proizvođač: Giardina Finishing, Italija)

Raniji problem automatskog sušenja premaza na ravnim i zakrivljenim pločastim elementima rešen je novom konstrukcijom vertikalne sušare koja u svom sastavu ima magacin za privremeno skladištenje etaža, kada visina predmeta obrade prevazilazi razmak između etaža (Cefla, model Omnidry).
Noviteti u oblasti štampanja dezena na površini podloge usmereni su na skraćivanje dužine linija i na razvoj novih tehnologija kojima se ostvaruje korak dalje u imitaciji strukture odgovarajućeg dezena (slika 7). Za postizanje efekta „pohabanog drveta“ najverniji rezultati se postižu ukoliko se podloga strukturira pre nanosa štampane folije. Problem prijanjanja folije na reljefnu površinu rešen je pomoću specijalnih valjaka koji imaju mogućnost utiskivanja folije na refeljnu površinu podloge. Takođe, predstavljen je sistem zaštite štampanog dezena transparentnom folijom koja se na površinu lepi pomoću topljivog PU lepka (Barberán, Compact Line HG).


Slika 7. Digitalna štampa i zaštita štampanog dezena (proizvođač: Barberán, Španija)

U pogledu materijala za površinsku obradu drveta vodeći svetski proizvođači prikazali su novitete pre svega u pogledu različitih dekorativnih i funkcionalnih efekata lakirane površine uz poštovanje smernica o emisiji organskih  komponenti. Kompanija ICA je predstavila novu generaciju ekološki podobnih vodorazredivih premaza na bazi obnovljivih poljoprivrednih izvora (IRIDEA BIO) za koje je i dobila ovogodišnju Interzum nagradu. Od 30 do 40% sirovine u sastavu ovih premaza je dobijeno iz ostataka poljoprivrednih proizvoda koji se ne mogu koristiti u ljudskoj ishrani. Brend Sayerlack (u sklopu Sherwin-Williams-a) predstavio je novu generaciju poliuretanskih premaze bez izocijanata, što predstavlja korak u razvoju premaza u pravcu zaštite čoveka i njegove okoline, imajući u vidu toksičnost izocijanata. Brend Croma Lacke (u sklopu IVM Chemicals-a) predstavio je premaze sa specijalnim efektima, pre svega sa naglašenim svojstvima lakirane površine koja se mogu osetiti „na dodir“ (efekat somota, efekat bez tragova prstiju itd.). Brend Genç (u sklopu Kayalar Kimya-a) predstavio je premaz u funkciji zaštitne folije koji se nakon isporuke skida sa lakirane površine, a lakirana površina ostaje zaštićena tokom transporta i montaže. Kompanija IGP predstavila je premaze u prahu niske temeprature topljenje koji su pogodni ne samo za lakiranje mdf ploča već i  za toplotno osetljive materijale kakvo je drvo.
Za sve one koji su zainteresovani da posete naredni sajam LIGNA datum održavanja je već poznat: 19 - 26. maj 2019. godine!

Tekst objavljen u časopisu DRVOtehnika, jul 2017.